De vraag «wat doen andere gemeenten tegen pesticiden?» verdient een eerlijk antwoord. En dat antwoord luidt: heel veel. Lochem. Alphen-Chaam. Westerveld. Westerkwartier. Gelderland. De EU. Ze bewegen allemaal, en snel ook. West Betuwe hoeft dit wiel niet opnieuw uit te vinden — het wiel rolt al.

Lochem: het burgerinitiatief dat werkt

In Lochem organiseerden omwonenden zich in een burgerinitiatief dat leidde tot spuitvrije zones rondom woningen, scholen en speelplaatsen. Geen abstracte overheidsnota — concrete actie van burgers die het gesprek met hun buren aangingen, een plan opstelden, en dat plan aan de gemeenteraad voorlegden.[1] De raad nam het over. En nu heeft Lochem wat we in West Betuwe nog moeten waarmaken: een gemeentelijk beleid dat omwonenden beschermt tegen ongecontroleerde pesticidebespuiting.

Alphen-Chaam: niet verbieden, maar verleiden

Alphen-Chaam in Noord-Brabant koos een andere aanpak: geen verbod, maar een actief stimuleringsbeleid voor duurzame landbouw. Samen met regionale natuurorganisaties werden telers ondersteund bij de omschakeling naar biologische of laag-pesticide-teelt. Subsidies, advies, en een gegarandeerde afzetmarkt voor deelnemende bedrijven.[2] Het is geen verbod — het is een alternatief. En dat alternatief werkt.

Westerveld: de nationale voorloper

Gemeente Westerveld in Drenthe wordt inmiddels nationaal aangehaald als voorbeeld voor biologische landbouw. Geen loze beloftes, maar concrete doelen: reductie van pesticidegebruik, ondersteuning van omschakelende telers, en een openbaar register van gespoten percelen.[3] Westerveld is niet de rijkste of de grootste gemeenten van Nederland. Het is een plattelandsgemeente met dezelfde afwegingen als West Betuwe — en dat koos voor vooruitgang.

De VNG-motie: 86 procent is niet niets

De VNG-motie voor gemeentelijk pesticidebeleid haalde in 2025 steun van 86 procent van alle deelnemende gemeenten.[4] Dat is geen marginaal geluid, dat is een nationaal breed draagvlak. Onder de steunende gemeenten: Zaltbommel, Tiel en Culemborg — de directe buren van West Betuwe. Collega-gemeenten in dezelfde regio, met dezelfde landbouwstructuur, met dezelfde belangen — en toch gekozen voor dezelfde richting.

West Betuwe zelf: al 50 meter sinds 2021

En hier wordt het verhaal wrang. West Betuwe had in 2021 al een informele spuitzone van 50 meter rondom woonkernen, scholen en speelplaatsen. Het was een van de eerste gemeenten in Gelderland die zo'n maatregel invoerde — een ambitieuze stap.[5] Maar die beslissing werd nooit geborgd in gemeentelijk beleid. Nooit openbaar gemaakt. Nooit gehandhaafd. Ze liggen in een la. Ondertussen gaan de buren verder: strengere zones, actieve stimuleringsregelingen, openbare registers.

Het aankomende coalitieakkoord is het moment om die 50 meter uit de la te halen. Te formaliseren. Te publiceren. Te handhaven. Wat informeel was, kan nu bindend worden.

Gelderland en de EU: de boot vertrekt

Provincie Gelderland kondigde een verbod op glyfosaat aan per 2025 — een van de eerste provinciale verboden in Nederland.[6] West Betuwe valt onder Gelderland. De richting van de provincie is duidelijk. Wie afwacht, wordt meegenomen door de stroom — wie vooruit wil kijken, kan nu zelf bepalen waar hij uitstapt.

Nog breder: het EU Farm to Fork-strategie stelt een bindende 50 procent reductie van pesticidegebruik en -risico vóór 2030.[7] Dit is geen advies. Dit is wetgeving in wording. De vraag is niet of het komt, maar hoe West Betuwe zich erop voorbereidt.

De vraag aan de raadsleden

Dus aan het einde van dit verhaal rest één vraag — niet aan ons, maar aan de raadsleden van West Betuwe: waarom doen wij minder dan Westerveld? Minder dan Alphen-Chaam? Minder dan Zaltbommel en Culemborg? «Wij zijn een landbouwgemeente» is geen antwoord — Westerveld en Alphen-Chaam zijn dat ook.

Het coalitieakkoord wordt op dit moment geschreven. Er is eenmalig een kans om te formaliseren wat al eerder was begonnen. De sjabloon ligt klaar. De voorbeelden zijn er. West Betuwe hoeft alleen maar de moed te hebben om mee te doen.

En als die moed er niet is — dan willen we graag weten waarom niet.

Wat u kunt doen: stuur een bericht aan uw raadslid. Vraag of het coalitieakkoord pesticidenbeleid bevat. Vraag naar de 50-meter zone van 2021. Vraag waarom het nog steeds in een la ligt. Houd ze aan het woord — dat is waarvoor ze zijn gekozen.